Vraag
Beste,
Ik weet dat je als mens/patiënt het recht hebt om een medische behandeling te weigeren. Ook als deze levensreddend zou zijn en het weigeren ervan dus de dood tot gevolg kan hebben. (Bv. chemo weigeren bij de diagnose van kanker).
Hoe zit dat dan met een (gedwongen) opname? Kan je als patiënt – op voorhand – ondertekenen dat je geen opname voor een psychisch probleem wilt? Heb je het recht die behandeling te weigeren? Wat maakt dat gedwongen opname toch zou mogen en je daar niet tegenin mag/kan gaan?
Ik voel dat dit voor mij zeer wringt met het recht op eigen beslissingen nemen, en daardoor onrechtvaardig voelt.
Alvast bedankt.
Antwoord
Beste,
Wij hebben uw vraag goed ontvangen.
Wij begrijpen heel goed waarom dit voor u onrechtvaardig voelt. Het recht op zelfbeschikking is in de gezondheidszorg een fundamenteel principe, maar in het geval van psychische crisissen ontstaat er een spanningsveld tussen het zelfbeschikkingsrecht en de bescherming van de veiligheid.
Een gedwongen opname kan – op voorhand – niet worden uitgesloten door bijvoorbeeld een wilsverklaring, een vooraf opgestelde weigering, een zorgtestament, een vertrouwenspersoon met beslissingsbevoegdheid, enz.
Indien er is voldaan aan de voorwaarden van de gecoördineerde wet van 26 juni 1990 zal een gedwongen opname door middel van een gewone procedure of een spoedprocedure mogelijk zijn ingeval van aanwezigheid van een psychiatrische aandoening met een ernstig en acuut gevaar zonder de mogelijkheid van een vrijwillige behandeling.
Wij hopen u hiermee enigszins geholpen te hebben.
Beantwoord door: Julie Hantson op 10 maart 2026
Julie Hantson is een advocaat gespecialiseerd in het medisch recht en het gezondheidsrecht. Zij legt zich onder andere toe op de rechten van de patiënten en de gedwongen opname. Als onderzoeker is zij ook verbonden aan de Leerstoel Gezondheidsrecht en Gezondheidsethiek (AHLEC) van de Universiteit van Antwerpen.
