Dit is de derde in een reeks brieven van Nadia Mahjoub aan Brenda Froyen, die ons op 5 oktober 2024 verliet. Brenda was auteur, lector Nederlands en mensenrechtenactiviste.
Brenda Froyen maakte enkele psychoses door en werd in crisis meermaals vastgebonden en geïsoleerd. Vanuit die ervaring besloot ze op de barricades te staan voor een menselijkere geestelijke gezondheidszorg.
Menswaardige crisiszorg
Nadia Mahjoub was niet alleen een vriendin, maar ook een medestander. Ook zij maakte psychoses door, ook zij werd vastgebonden en geïsoleerd. Vandaag zet ze zich, net als Brenda, in voor een crisiszorg die mensen geen extra trauma’s bezorgt. Nadia is initiatiefnemer van NADA, het Netwerk Alternatieven voor Dwang en Afzondering, en werkt als communicatiemedewerker bij UilenSpiegel vzw.
We houden Brenda dichtbij
Brussel, 23 april 2026
Dag Brenda,
De dip na mijn psychose van november is nog niet voorbij. Soms breekt de zon even door in mijn ziel en voel ik mezelf openbloeien. Maar het duurt nooit lang. De voorbije week was er een van worsteling. Ik stel me heel wat vragen.
Wat wil ik eigenlijk nog?
Wat wil ik nog bereiken in de jaren die me resten?
De meeste grote verlangens die ik had, zijn uitgekomen. Op mijn lijstje stonden simpele dingen: een lieve partner, een fijne thuis, mama worden, een zinvolle job in de sociale sector. Ik ben nu 53 en dankbaar voor alles wat er is.
En ja, de psychoses die ik doormaakte, hebben flink wat roet in het eten gegooid. Ze lagen mee aan de basis van de breuk met de papa van mijn dochter. Van het verlies van verschillende jobs. Ook de droom van een tweede kindje moest ik opbergen. En telkens weer die donkere fases na de psychose.
Totale machteloosheid
Door de manier waarop mijn psychotische crisissen werden behandeld, ondervond ik aan den lijve hoe ellendig totale machteloosheid en dwang voelen. Een hele nacht vastgebonden liggen in een psychiatrisch bed, niet naar het toilet mogen gaan, gedwongen worden pillen te slikken terwijl je bang bent dat ze je dood willen, oneindig lange, eenzame dagen en nachten in isoleercellen.
Trauma, op trauma, op trauma.
Is het dan te verbazen dat ik, wanneer ik opnieuw in een psychose beland, een opname in de psychiatrie liefst vermijd? Dat mijn ziel in verzet gaat zodra een opname dreigt?
De wreedheid van depressie
Dat ik me down en futloos voel is een feit. Dat heb ik gewoon te aanvaarden. Het heeft tijd nodig en zal weer overgaan. Wat de depressie wreed maakt is dat het ook weer voelt als een vorm van machteloosheid, als een echo van mijn trauma‘s.
Iemand zei me ooit dat ik me wentel in een slachtofferrol. Is dat zo?
Anderen zeggen dan weer dat ik moedig ben omdat ik mijn stem laat horen. Is dat zo?
Wat ik wél weet, is dat ik graag wil bijdragen aan een betere wereld. Een stukje wereld dat ik ken en dat beter kan, is de crisiszorg in de geestelijke gezondheidszorg. Ik wil niet dat een opname voor mensen in crisis voelt als een dreiging, en achteraf als een trauma.
Over de verharding
Wat me blijft bezighouden, is hoe hard onze samenleving aan het worden is. Niet alleen voor mensen in psychische nood, maar ook voor de mensen die voor hen zorgen. Ik zie hoe zorgverleners onder druk staan, hoe ze moeten werken binnen structuren die weinig ruimte laten voor echte ontmoeting. Alsof menselijkheid een luxe is die niet in het systeem past. En toch geloof ik dat het daar precies zit: niet in grote hervormingen alleen, maar in kleine, wezenlijke gebaren.
Wat als iemand in de eerste vijf minuten echt contact maakt? Iemand die je aankijkt, je bij naam noemt, even naast je gaat zitten zonder oordeel. Iemand die zegt: “ik zie dat het moeilijk is, we gaan hier samen door.” Zoiets kleins kan het verschil maken tussen angst en een beetje vertrouwen. Het kan voorkomen dat een crisis escaleert in dwang.
En jij, Brenda?
Wat denk jij ervan?
Jouw eerste en laatste boek liggen naast mijn toetsenbord. Denk je dat het nog goed gaat komen met deze wereld? In Tussen Waan en Zin schreef je dat als je geluk hebt, je in ons land terecht kan komen in ziekenhuizen waar hulpverleners hun uiterste best doen om je bij te staan in moeilijke momenten. Het is dus mogelijk. Dat geeft me hoop.
Ik mis je, Brenda.
Lees ook Brieven aan Brenda (1) en Brieven aan Brenda (2).
Op 18 maart 2026 getuigde Nadia in Knack over haar psychoses.
Beeld: Een concept van Sven unik-id: Een fragment uit Brenda Froyens laatste boek, Tussen Waan en Zin, werd in staal gebeiteld opdat haar woorden nooit nog zouden vervagen. We schrijven met velen verder aan haar verhaal, en timmeren aan een menselijkere geestelijke gezondheidszorg, onder meer met de ‘Brieven aan Brenda’.
Hallo ik ben Hilda en heb door de jaren heen het ene trauma op het andere opgelopen.
Door drie generaties sexueel misbruik.
Zelf ben ik nu in opname in Munster Bilzen.
Deze week zijn hier 2 patienten gedwongen van de ene dag op de andere op onslag te gaan.
Zonder enige vorm van nazorg.
Deze personen zijn beide suïcidaal.
En als ervaringsdeskundige heb ik mij nog nooit zo machteloos gevoeld.
Dat ik niet kan doen en dat er zelfs niet geluisterd word.
Maar volgens de psychologe die mij opvolgt stelt haar de vraag wat ik hier in opname doe.
Want ik ben toch ervaringsdeskundige.
Hoe kun je naar jezelf in je diepste trauma voor jezelf een ervaringsdeskundige zijn.
Het gene wat ik deze week hier gezien heb en de woorden van de psychologe rond mezelf.
Vraag ik mij af ja wat doe ik hier dan.
Ik ben gisteren zo kwaad geworden over het beleid naar patienten toe.
Hoe hartloos ze zijn.
Dat mensen niet buiten gezet moeten worden.
Want dat hebben ze al heel hun leven moeten doormaken.
Is dit de ggz waar we naar toe willen gaan.
Nee ik zal mij ondanks al mijn eigen kwetsuren blijven verzetten tegen dit onrecht wat iemand die hulp nodig heeft.
Met het vuil op straat worden gegooid.
En ik zal blijven vechten om een betere ggz beginnende met onze kinderen.
Zodat deze niet in het zelfde straatje terecht komen als mezelf.
En leven van constant vechten om de ene depresie na de andere te overwinnen.
Om al je trauma te kunnen en mogen te verwerken.
En niet met los hangende woorden van laat het los.
Hoe moet je telkens weerkerende trauma los laten.
Wetende dat je kleinkind niet veilig is.
Waar ze nu verblijft bij de mama.
Zelf ben ik uit mijn grootouders rechten ontzet door de jeugdrechter.
Want ik word als mede dader gezien van het misbruik dat mijn zoon waar ik volledig mee gebroken heb.
Ze zien enkel het iteket psychische problematiek.
Dus ik word gezien als heel gevaarlijk voor mijn kleine meid.
Er word gewoon over mijn hoofd beslist op bazis van leugens door de mama.
Zeg mij Hoe moet ik dit los laten.
Wie mij dit kan zeggen die verdient de nobelprijs.
Ik heb hierdoor conract met stop it now.
En omdat mijn casus zo uniek is en over drie generaties gaat.
En zelf vermoed ik dat mijn moeder dit zelf ook heeft doorgemaakt en dat daardoor haar alcohol probleem is door ontstaan.
Waardoor ik als 5 jarig kind haar rol in het gezin van 7 personen heb moeten overnemen.
Dit heeft heel mijn leven getekend.
Want nu na 61 jaar ben ik een koap kind geweest.
Een bodemlooskind geen binding met haar.
Verstoten door haar.
Waardoor ik foute beslissingen heb gemaakt als tiener door veel te vroeg in het huwelijk te stappen.
Wat later ook een heel destructieve relatie is.
Hij is een narcist pur sang.
Vier kinderen waar 2 door verkrachting door ex partner .
De kinderen misbruikt door hem.
Zoon die zijn zus begint te misbruiken.
Ikzelf heb toen 14 dienste gecontacteerd voor hulp.
Buiten een heb ik telkens de deur tegen mijn neus toegegooid gekregen.
Zelfs de jeugdrechtbank die op de hoogte was van de feiten deden niets.
De politie waar ik zelf klacht heb gaan neerleggen van het misbruik op mijn dochter.
Vonden mij als mama onverantwoord .
Dat ik klacht tegen mijn eigen zoon kwam neerleggen.
Wat voor mama zou ik zijn als ik dit gedrag tolereerde en mijn kop in het zand stak.
Dat was de gemakkelijkste weg.
Maar ik wilde niet wat ik als kind van mijn 5 tot mijn 16 heb moeten doormaken .
Misbruik door mijn broer waar zij van op de hoogte was en nooit ook maar iets heeft ondernomen.
Ik werd zelfs niet geloofd door haar.
Moest ik dit mijn dochtertje ook laten doormaken.
Ik ben degene die haar moet beschermen.
Ik hen kort na haar geboorte geprobeert om uit deze relatie te stappen .
Omdat hij haar al als baby misbruikte door aan haar geslachtsdelen te zitten.
Maar ik kreeg nergen hulp niet het vk niet de politie niet de jeugdrechtebank niet bijzonderejeugdzorg .
Als er am schuldigen zijn in het misbruik van mijn kleindochter.
Daar is toen alles al in de kiem gesmoord.
Justitie politie waar hiervoor al meerdere klachten zijn gemeld rond sexueel misbruik.
Van andere .
Zaak tekens geseponeerd.
En nu blijkt dat hij meerdere kinderen heeft misbruikt wat ik al jaren daarvoor al aangaf.
Meer dan 50.000 foto s en filmpjes van kindermisbruik op zijn laptop en gsm gevonden.
7 jaar veroordeeld.
En ik geef nu al op een blaadje.
Ze zijn nog altijd niet geleerd.
Want als hij nu over 5 jaar weer vrij komt begint hij opnieuw.
Want een kernpedofiel en een psychopaat.
Die totaal geen schuld of inlevings gevoel heefg.
Die weten altijd wel de weg te vinden naar deze site s in internet café ‘s.
Weer word er niet naar mij geluisterd.
Hoe moet ik hier mee verder leven.
Hij heeft niet alleen zijn dochtertje haar leven verwoest.
Maar ook zijn zus en ik weet niet hoeveel andere kinderen.
Hoe moet ik hier mee leven.
Ik vecht nu al 2 jaar tegen de suicide voor mijn kleinkinderen en mijn dochter.
Ik mag en kan hen dit niet aandoen.
En dan zou ik nu mijn eigen ervaringsdeskundige moeten zijn.
Ik mag mij niet schuldig voelen voor wat hij heeft gedaan.
Want wees maar zeker dat ik mij enorm schuldig voel.
Dat ik mijn kleine meid niet heb kunnen beschermen tegen hem.
Hoe moet ik dit ooit los laten.
Wetende dat hij nooit maar ook nooit enig schuld inzicht zal hebben.
Hij beseft niet welke pijn en verdriet en faal gevoel ik heb.
In zijn ogen heb ik daar geen reden toe.
Want ik zit toch niet in de gevangenis.
Nee fysiek zit ik niet in de gevangenis.
Maar de emotionele gevangenis is niet te beschrijven wat dit is en hoe dit aanvoelt.
Daarom beschem onze kinderen tegen deze mensen.
Zodat zij een ongeschonde leven kunnen en mogen hebben.
Geschreven door een hopeloze mama oma en ervaringsdeskundige in de ggz