Dit is de derde in een reeks brieven van Nadia Mahjoub aan Brenda Froyen, die ons op 5 oktober 2024 verliet. Brenda was auteur, lector Nederlands en mensenrechtenactiviste.

Brenda Froyen maakte enkele psychoses door en werd in crisis meermaals vastgebonden en geïsoleerd. Vanuit die ervaring besloot ze op de barricades te staan voor een menselijkere geestelijke gezondheidszorg.

Menswaardige crisiszorg

Nadia Mahjoub was niet alleen een vriendin, maar ook een medestander. Ook zij maakte psychoses door, ook zij werd vastgebonden en geïsoleerd. Vandaag zet ze zich, net als Brenda, in voor een crisiszorg die mensen geen extra trauma’s bezorgt. Nadia is initiatiefnemer van NADA, het Netwerk Alternatieven voor Dwang en Afzondering, en werkt als communicatiemedewerker bij UilenSpiegel vzw.

We houden Brenda dichtbij

Brussel, 23 april 2026

Dag Brenda,

De dip na mijn psychose van november is nog niet voorbij. Soms breekt de zon even door in mijn ziel en voel ik mezelf openbloeien. Maar het duurt nooit lang. De voorbije week was er een van worsteling. Ik stel me heel wat vragen.

Wat wil ik eigenlijk nog?

Wat wil ik nog bereiken in de jaren die me resten?

De meeste grote verlangens die ik had, zijn uitgekomen. Op mijn lijstje stonden simpele dingen: een lieve partner, een fijne thuis, mama worden, een zinvolle job in de sociale sector. Ik ben nu 53 en dankbaar voor alles wat er is.

En ja, de psychoses die ik doormaakte, hebben flink wat roet in het eten gegooid. Ze lagen mee aan de basis van de breuk met de papa van mijn dochter. Van het verlies van verschillende jobs. Ook de droom van een tweede kindje moest ik opbergen. En telkens weer die donkere fases na de psychose.

Totale machteloosheid

Door de manier waarop mijn psychotische crisissen werden behandeld, ondervond ik aan den lijve hoe ellendig totale machteloosheid en dwang voelen. Een hele nacht vastgebonden liggen in een psychiatrisch bed, niet naar het toilet mogen gaan, gedwongen worden pillen te slikken terwijl je bang bent dat ze je dood willen, oneindig lange, eenzame dagen en nachten in isoleercellen.

Trauma, op trauma, op trauma.

Is het dan te verbazen dat ik, wanneer ik opnieuw in een psychose beland, een opname in de psychiatrie liefst vermijd? Dat mijn ziel in verzet gaat zodra een opname dreigt?

De wreedheid van depressie

Dat ik me down en futloos voel is een feit. Dat heb ik gewoon te aanvaarden. Het heeft tijd nodig en zal weer overgaan. Wat de depressie wreed maakt is dat het ook weer voelt als een vorm van machteloosheid, als een echo van mijn trauma‘s.

Iemand zei me ooit dat ik me wentel in een slachtofferrol. Is dat zo?

Anderen zeggen dan weer dat ik moedig ben omdat ik mijn stem laat horen. Is dat zo?

Wat ik wél weet, is dat ik graag wil bijdragen aan een betere wereld. Een stukje wereld dat ik ken en dat beter kan, is de crisiszorg in de geestelijke gezondheidszorg. Ik wil niet dat een opname voor mensen in crisis voelt als een dreiging, en achteraf als een trauma.

Over de verharding

Wat me blijft bezighouden, is hoe hard onze samenleving aan het worden is. Niet alleen voor mensen in psychische nood, maar ook voor de mensen die voor hen zorgen. Ik zie hoe zorgverleners onder druk staan, hoe ze moeten werken binnen structuren die weinig ruimte laten voor echte ontmoeting. Alsof menselijkheid een luxe is die niet in het systeem past. En toch geloof ik dat het daar precies zit: niet in grote hervormingen alleen, maar in kleine, wezenlijke gebaren.

Wat als iemand in de eerste vijf minuten echt contact maakt? Iemand die je aankijkt, je bij naam noemt, even naast je gaat zitten zonder oordeel. Iemand die zegt: “ik zie dat het moeilijk is, we gaan hier samen door.” Zoiets kleins kan het verschil maken tussen angst en een beetje vertrouwen. Het kan voorkomen dat een crisis escaleert in dwang.

En jij, Brenda?

Wat denk jij ervan?

Jouw eerste en laatste boek liggen naast mijn toetsenbord. Denk je dat het nog goed gaat komen met deze wereld? In Tussen Waan en Zin schreef je dat als je geluk hebt, je in ons land terecht kan komen in ziekenhuizen waar hulpverleners hun uiterste best doen om je bij te staan in moeilijke momenten. Het is dus mogelijk. Dat geeft me hoop.

Ik mis je, Brenda.

---

Lees ook Brieven aan Brenda (1) en Brieven aan Brenda (2).

Op 18 maart 2026 getuigde Nadia in Knack over haar psychoses.

Beeld: Een concept van Sven unik-id: Een fragment uit Brenda Froyens laatste boek, Tussen Waan en Zin, werd in staal gebeiteld opdat haar woorden nooit nog zouden vervagen. We schrijven met velen verder aan haar verhaal, en timmeren aan een menselijkere geestelijke gezondheidszorg, onder meer met de ‘Brieven aan Brenda’.