Vraag

Beste,

Als ik lees over psychosegevoeligheid, herken ik veel van de symptomen. Ik hoor geen stemmen maar ben extreem sociaal angstig en voel me bedreigd als ik tussen mensen kom… alsof ze me vernederend bekijken. Ik weet dat dat niet waar is, maar het voelt wel zo waardoor ik minder buitenkom.

Als ik alleen ben, ben ik wel op mijn gemak. Maar er moet dus niet veel gebeuren of ik schiet in een enorme angst. Dit heb ik al mijn hele leven. En het bepaald mijn leven ook. Hoe ik ermee omga is wonen in een bos waar ik tot rust kom…

Nooit heb ik een diagnose psychose gekregen, wel autisme. Is dit dan psychose wat ik ervaar?

Alvast bedankt.

Antwoord

Beste,

Vanop afstand is het moeilijk om jouw vraag met zekerheid te beantwoorden. Er is eigenlijk een goed en lang gesprek nodig om je lastige ervaringen te helpen begrijpen en aanpakken.

Al lijkt het er wel op dat je klachten meer passen bij een sociale fobie. Je realiteitstoetsing is immers nog wel intact, of je overtuiging is althans niet absoluut: je zegt zelf immers dat je wel weet dat anderen je niet echt vernederend bekijken of bedreigen, maar dat het aanvoelt 'alsof'.

Je kan psychose natuurlijk wel op verschillende manieren definiëren - denk maar aan het boekje "100 definities van psychose". Bij psychosegevoeligheid kan iemand ook dus soms wel twijfelen aan wat hij ervaart of voelt, maar de eerste momenten voelt de ervaring toch wel meestal meer als overtuigend écht aan. Uiteraard kan die ervaring je dan beangstigen, en ook leiden tot vermijding van situaties waarin je je van de wereld terugtrekt.

Maar bij een sociale fobie vertrekt alles vanuit de angst zelf, meer bepaald overmatige angst voor kritische beoordeling door anderen in sociale situaties. Dat kan zo bedreigend aanvoelen, dat je je toevlucht neemt van vermijding van alle situaties die deze angst uitlokken. Echter weten we dat vermijding indirect dan weer die angstgevoeligheid verder versterkt.

Je vertelt dat je ook een diagnose van autisme kreeg. In het brede spectrum van neurodiversiteit kan ik natuurlijk niet inschatten waar jij je daar ergens in bevindt. Maar het komt bij iemand met autisme wel vaker voor dat het extra moeilijk is om sociale situaties altijd meteen 'goed' in te schatten. Dat kan veel onzekerheid oproepen, en begrijpelijk dus ook symptomen van sociale fobie.

Maar om dit voor jezelf goed te helpen begrijpen, zou ik je zeker willen aanmoedigen om dit met een vertrouwde hulpverlener (psycholoog of psychiater) verder te bespreken.

Wim Simons

Wim is behandelend en beleidspsychiater in de VZW St. Annendael in Diest. Samen met de multidisciplinaire teams binnen en buiten het ziekenhuis probeert hij voortdurend in een verbindende en evenwaardige open dialoog te gaan met mensen met ernstige psychiatrische problemen én hun betrokkenen. Om samen te werken aan hun herstel.