Wat als we psychisch lijden niet alleen bekijken als een ziekte die behandeld moet worden, maar als iets dat ontstaat in wisselwerking met wat iemand meemaakt en de wereld waarin die persoon leeft? In zijn nieuwe boek Wat psychisch lijden is pleit psychiater Jim van Os voor een andere kijk op mentale moeilijkheden, diagnoses en herstel.
Wat psychisch lijden is – En waarom je niet ziek bent bij mentale moeilijkheden. De titel van het nieuwe boek van Jim van Os maakt meteen duidelijk dat hij een fundamentele discussie wil voeren over hoe we naar psychische problemen kijken.
Volgens Van Os vertellen de psychiatrie, psychologie en classificatiesystemen zoals de DSM al lange tijd een verhaal waarin psychisch lijden vooral wordt benaderd vanuit ziekte, diagnoses en datgene wat er bij iemand ‘mis’ zou zijn. In zijn boek zet hij daar een ander perspectief tegenover.
Niet: wat is er mis met jou?
Psychisch lijden kan volgens Van Os iedereen overkomen. In plaats van een diagnose als bepalend onderdeel van iemands identiteit te zien, nodigt hij lezers uit om te kijken naar wat er in iemands leven speelt en hoe iemand daarop reageert.
Daarbij neemt hij ook de werking van de DSM en de specialistische geestelijke gezondheidszorg onder de loep. Waar helpt het huidige systeem mensen vooruit? Waar schiet het tekort? En welke andere manieren bestaan er om betekenis te geven aan psychisch lijden?
Van Os kijkt daarbij verder dan de klassieke behandelkamer. Ook andere mensen, groepen, rituelen en de omgeving waarin iemand leeft, kunnen volgens hem een rol spelen bij verandering en herstel.
Herstel als leerproces
Een centrale gedachte in het boek is dat herstel niet simpelweg hetzelfde is als het laten verdwijnen van symptomen. Van Os beschrijft herstel als een leerproces waarin iemand niet alleen hoeft te staan.
Daarmee wil Wat psychisch lijden is lezers helpen om tot een ander verhaal over mentale moeilijkheden te komen: een verhaal waarin een mens niet samenvalt met een psychiatrisch label en waarin ruimte blijft voor context, betekenis, verbinding en verandering.
Het zijn thema’s die ook binnen PsychoseNet regelmatig aan bod komen en uitnodigen tot gesprek over hoe we psychische kwetsbaarheid begrijpen en hoe geestelijke gezondheidszorg eruit kan zien.
Over Jim van Os
Jim van Os is hoogleraar psychiatrie en voorzitter van de Divisie Hersenen van het UMC Utrecht. Daarnaast is hij fellow en gasthoogleraar psychiatrische epidemiologie aan King’s College London. Van Os is ook nauw betrokken bij PsychoseNet Nederland.
Wat psychisch lijden is – En waarom je niet ziek bent bij mentale moeilijkheden verscheen op 17 augustus 2026 bij Lannoo Campus en telt 200 pagina’s.
