Frank Wouters kreeg meer dan twintig jaar geleden een eerste psychose. Zijn zoektocht, dwalend tussen traditionele en alternatieve therapeutische wegen, blijft hij delen in de hoop bij te dragen aan herstel van anderen.
Frank had beter geholpen geweest, mocht de psychiatrie spreken over werkbaarheid in plaats van realiteit. “Dit mag wat filosofisch lijken”, zegt Frank, “maar voor mij zou het een verschil hebben gemaakt”.
De werkelijkheid is een taaie zaak
Ik heb een kwetsbaarheid voor psychose en tijdens mijn traject in de geestelijke gezondheidszorg heb ik vaak te horen gekregen dat wat ik dacht niet realistisch was. Ik wil hier verduidelijken dat ik regelmatig aan grootheidswanen geleden heb. Wat ik zo dikwijls te horen kreeg, heeft mij bij een zoektocht gebracht naar wat die werkelijkheid nu precies was. Als ik dat zou weten, zou ik waarschijnlijk mijn psychoses goed kunnen bestrijden. Helaas is de werkelijkheid een taaie zaak. Je komt er eigenlijk niet uit wat de werkelijkheid nu is. Ik heb allerlei filosofische en spirituele boeken gelezen. Ook wetenschappelijke werken gelezen en vele mensen gesproken. Zo kom je er niet, inzake de werkelijkheid, want de meest uiteenlopende zaken worden gezegd die in mijn logisch denken onmogelijk allemaal werkelijk kunnen zijn naast elkaar.
Mogen rare gedachten bestaan?
Dus stoorde ik mij als dokters of psychologen mij wezen op de werkelijkheid zonder bewijs te geven de werkelijkheid echt te kennen. Als je Einstein over ruimtetijd leest of de deeltjesfysica volgt in zijn denken of bepaalde esoterische geschriften raadpleegt, besef je dat rare gedachten nu éénmaal bestaan en blijkbaar toch gezegd kunnen worden. Waarom mag ik met mijn psychoses dan geen rare gedachte hebben? De werkelijkheid is blijkbaar niet zo simpel. De wetenschap bewijst heel vaak dat de werkelijkheid toch anders is dan we allemaal gezamenlijk denken. Neem nu Galilei zoveel eeuwen geleden. Om maar een toen omstreden wetenschapper te noemen. Mensen geloven soms in rare zaken. Het jainisme gelooft bijvoorbeeld dat de aarde plat is, iets waar de meeste mensen anders overdenken. Toch bestaat hun geloof. De werkelijkheid is dus een moeilijk begrip en ik vind het dus ook moeilijk om mij aan de werkelijkheid te houden omdat ik ze niet kan definiëren.
Mijn plannen waren niet werkbaar
Ondertussen begrijp ik iets anders waarmee we op het onderwerp van mijn blog komen: medici en de mensen bedoelen misschien iets anders. Mijn plannen waren soms echt niet ‘werkbaar’. Ik zal een voorbeeld geven van gedachten, meer bepaald wanen waar ik tijdelijk mee leefde.
Jaren geleden dacht ik dat ik de keizer van een planetair rijk kon worden. Ik noemde dat land het Heilig Antwerpse Rijk. Ik kan er nu om lachen maar toen was de gedachte ernstiger. Ik liep rond in Antwerpen op zoek naar mijn keizerlijk paleis en al gauw was de kogel door de kerk. De Boerentoren zou mijn kantoor worden en in het Hiltonhotel zag ik meteen het woongedeelte van mijn paleis. Met wat mooie glazen bruggetjes zouden die twee één gebouw worden. Ik zag het al voor mij. De zaken begonnen uit de hand te lopen toen ik naar de overkant van de Schelde wandelde en er een plek voor mijn mausoleum ging opsporen. Ik raakte de draad kwijt en kwam in verwarde toestanden terecht. Zo ging mijn grootheidswaan toen.
Mijn plan was helemaal niet werkbaar in die zin dat zo’n planetair rijk met mij als keizer op groot verzet zou stuiten in de wereld. Te veel mensen zouden hun macht willen behouden en het zou volgens mij tot oorlog leiden. Dat wilde ik helemaal niet. Daarenboven had ik al een hele voorgeschiedenis met andere psychoses waardoor ik niet zo direct een te verwachten kandidaat was voor de mensen die zoiets zouden steunen. Ik zou het ook gewoon niet aangekund hebben om zo’n rijk te gaan leiden. Zo ben ik later gaan denken. Al kan ik nog altijd genieten van de gedachte over mijn keizerlijk paleis als ik op de Groenplaats vertoef.
Werkbaarheid in vraag stellen is beter dan twijfelen aan realisme
Werkbaarheid is meer praktisch terwijl werkelijkheid meer theoretisch is. Mensen met psychoses kunnen ook denken en zijn vrijheidslievend. Dat een plan niet werkbaar is kan je volgens mij beter uitleggen en begrijpen dan over de werkelijkheidszin van gedachten te praten. Over werkbaarheid kan ook discussie bestaan maar het is volgens mij toch tastbaarder. Tenminste voor denkende mensen. Ik denk misschien te ver maar ik wil toch iets opperen. Voor mij was een begrip als realisme niet loos maar psychiaters en psychologen en in hun zog vele mensen rondom mij waren niet zo geloofwaardig. Wat wisten zij nu echt over de werkelijkheid? Daar werd eigenlijk geen bewijs van geleverd. Dus ging ik aan het twijfelen aan al dat realisme. Als je van psychoses wil herstellen, heb je in het geval van wanen metacognitieve vaardigheden nodig. Dan kan je volgens mij beter vragen naar de werkbaarheid van gedachten en ideeën zodat de patiënt daarover kan nadenken. Wat zijn de gevolgen rondom mezelf en de noden van mijn plan? Wil ik dat wel? Met mijn keizerlijk plan zou ik dat niet hebben willen doorzetten als daar ernstig met mij over gepraat was.
Werkbaarheid in plaats van werkelijkheid
Kunnen we het hebben over werkbaarheid in plaats van over werkelijkheid? Als uitsmijter nog een klein taalkundig voorstel. Ik bedenk graag nieuwe woorden en zo kwam ik op het woord reabiteit als ander woord voor werkbaarheid. Zo zou je dan in andere talen kunnen spreken over reabity.
Reageren op deze blog kan via frankimus26@gmail.com
Lees ook Een ander lied van Frank Wouters
Reacties: